Asturianismu y catalanismu

Compendi de Doctrina CatalanistaLes Noticies (19-10-1997)

Pablo San Martín

L’Asturianismu políticu tien una nidia influencia del bayurosu movimientu catalanista. Pero bramente esto nun ye denguna especificidá significatible, ya que’l Catalanismu foi’l qu’inspiró a casi tolos movimientos rexonalistes del Estáu Español.

El Catalanismu, comu l’Asturianismu, nun foi un movimientu dixebriegu (Per Catalunya i l’Espanya Gran), polo qu’un de los sos enfotos foi’l d’esparder pel restu l’Estáu (que non la “nación”) el so conceptu d’Estáu; non separtase d’elli. La influencia n’Asturies foi pergrande: más entá que la siempre supuesta del tradicionalismu mellista, magar esta tamién lo fuere.

Nun ye casualidá que’l testu clave del Asturianismu Rexonalista – la Doctrina Asturianista (1918), el documentu oficial de la Xunta Rexonalista – se fixera (y asina se diz esplícitamente na so contraportada) siguiendo la estructura del Compendi de Doctrina Catalanista, de Prat de la Riba y Pere Muntanyola (1895), un testu tamién básicu d’un catalanismu que s’averaba ca vegada más al nacionalismu.

Enric Prat de la Riba foi quiciavis el meyor formulador teóricu del catalanismu políticu. Presidente de Centre Escolar Catalanista, secretariu d’Unió Catalanista, director de La Veu de Catalunya, presidente de la Diputación y de la Mancomunidá Catalana, etc., recoyó nos sos testos la tradición del federalismu particularista d’Almirall y el tradicionalismu conservador de Torras i Bages pa inaugurar de forma nidia la dómina del Nacionalismu Catalán. L’autonomismu o prenacionalismu anterior, formuláu inda de manera difusa, toma con elli un cuerpu conceptual inequívocamente nacionalista. Asina la palabra “patria” pa referise a Cataluña va desapaeciendo progresivamente nes sos obres: surde la Nación.

Nel Compendi la palabra usada yera entá “patria”, comu va pasar na Doctrina Asturianista, una patria catalana dientru d’un Estáu Español nel casu catalán y una patria asturiana “por estensión” dientru d’una patria española continuación del “Estáu Asturianu” nel nuesu casu. N’Asturies formúlase a móu de “Teoría de los dos Estaos” (l’Asturianu dientru d’otru superior, qu’amás ye nacionalidá, siendo’l primeru rexón), lo que en Cataluña sedría una Nación dientru d’un Estáu más ampliu. Del catalanismu del Compendi xurdirá’l nacionalismu de La Nacionalitat Catalana (1906), menestantu l’asturianismu de la Doctrina, formuláu más tarde (1918), quederá en rexonalismu.

Pero’l planteamientu, especialmente centrándomos nes dos Doctrines, nun s’estrema muncho al respective les peticiones d’autonomía y la esposición del problema. Talu nun ye España/Estáu Español, sinón comu diz el testu asturianu “l’Estáu Español tal y comu güei ta constituíu”, esto ye, de móu centralizáu y castellanizante (causa de la decadencia).

Dende Cataluña y Asturies va reivindicase la so propia personalidá estremada y la consecuente necesidá y llexitimidá pa rexise a si mesmes: n’Asturies pedirase lliteralmente”el drechu indiscutible a constituise y organizase según les sos necesidaes y cálter, y a dase les lleis que tean más d’alcuerdu cola so manera de ser; nuna palabra a reivindicar n’absoluto la personalidá d’Asturies”, lo que coincide totalmente coles reivindicaciones que dos años enantes dixera Cambó nunu los sos más célebres discursos: “esiste una personalidá catalana, que tién concencia de sí mesma y que siente l’aspiración que sienten toles coses vives de dase la llei de la so esistencia, de rexir el so futuru y destinos”. “Asturies llibre, rexida por sí mesma”, lema caberu de la Doctrina Asturianista, ye entós perfechamente asumible al catalanismu que lu inspiraba. Tala aspiración incluso se repetía con cuasi lliteralidá nel capítulu de reivindicaciones de les Doctrines: nel casu catalán l’autonomía política fadríala “otra vegada señora de los sos actos, produciendo la rexeneración completa de so vida política y alministrativa”, y nel casu astur el rexonalismu xeneraría “el renacimientu políticu, que devolviendo-y la so autonomía, faciéndola otra vegada señora de sos actos, producirá la rexeneración completa de so vida política y alministrativa”. Tan nidia ye la influencia catalanista nel rexonalismu xuntista qu’incluso esti non solo acepta sinón copia lliteralmente másimes del primeru. Talu ye’l casu de lo que Prat de la Riba define en La Nacionalitat comu “la formulación sintética de les nueses reivindicaciones”: “Cataluña pa los Catalanes”. P’Alvaro Fernández de Miranda y sos colaboradores na Doctrina asturiana “Asturies pa los Asturianos” pasará a ser tamién “la frase que resume les nueses aspiraciones”.

Pero la influencia – o relación – de dambos movimientos autonomistes nun quedó nes formulaciones teóriques. Un bon exemplu d’ello ye l’añu 1918, nel que dellos candidatos asturianos (rexonalistes) presentaríense a les elecciones secundando la propuesta del líder de la Lliga Regionalista Catalana – Francesc Cambó – pa llevar abondos diputaos rexonalistes al Congresu: cinco asturianos ganaron l’acta nun añu bonu pal rexonalismu. Cambó, un de los grandes catalanistes, diere esi añu un mitin na inauguración del Parque de Cuadonga nel que con bultable esitu faló de la necesidá d’una nueva Reconquista, pero esta vegada non contra los moros, sinon contra los vicios y defectos d’organización del Estáu centralista.

Per Catalunya, Asturies i l’Espanya Gran diríen entós. Esa España Gran: Federación de Pueblos Ibéricos a la qu’años depués-y escribiera’l Padre Galo:

la mieu España:

Viva la rancia vasconia
que terría vascuenzu fala!
Viva tamién Cataluña
que el catalán tién a gala!
Viva Galicia que fiele
nun deixa el sou duz gallegu!
Viva el claru Pertugale
que feixu de llume un riegu!
Viva Castiella la fuerte
viva la riale Castiella!
que ensiñou a vinte Españas
a dicer lu mesmu que ella
Viva Asturias, la mi Asturias!
si al fine, bien repentida
fai de sou llinguaxe noble
l’aliendu de la su vida!

Una España plural onde Cataluña y Asturies sigan siendo Cataluña y Asturies, y onde Castiella nun sea más que Castiella.

Anuncios
Esta entrada fue publicada en Junta Regionalista del Principado, Rexonalismu. Guarda el enlace permanente.